Ο οικονομολόγος του 2031

Ποια κομμάτια του επαγγέλματος θα επιβιώσουν;

Η ανατροπή που έχει ήδη γίνει

Ένα γλωσσικό μοντέλο διαβάζει σε τρία λεπτά τα ετήσια αποτελέσματα μιας μεγάλης εταιρείας. Εντοπίζει τι έχει αλλάξει σε σχέση με πέρυσι, βλέπει τι κρύβεται πίσω από τις υποσημειώσεις και τους αριθμούς, συγκρίνει με τους ανταγωνιστές και βγάζει αξιολόγηση δύο σελίδων. Μέχρι το 2022, αυτή ήταν η δουλειά ενός junior αναλυτή σε επενδυτική τράπεζα με μισθό κοντά στις 5.000 συν τα bonus. Στην Αθήνα η ίδια θέση πληρώνει 1.700 ευρώ. Αλλά η συνδρομή σε ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης είναι 20 ευρώ το μήνα.

Στις Αρχές Οικονομικής Θεωρίας που έχεις διδαχθεί, το οριακό κόστος μιας τέτοιας ανάλυσης έπεσε στο μηδέν. Η τιμή πάει αναγκαστικά εκεί που πάει το οριακό κόστος.

Στις τράπεζες η αλλαγή γίνεται σε βιομηχανική κλίμακα. Η Bloomberg, που είναι για τους αναλυτές αυτό που είναι το Google για τους υπόλοιπους, κυκλοφόρησε το 2023 δικό της γλωσσικό μοντέλο εκπαιδευμένο με χρηματοοικονομικά δεδομένα πενήντα ετών. Η JPMorgan ανέπτυξε το σύστημα COIN που ελέγχει εμπορικά δανειακά συμβόλαια και αντικατέστησε 360.000 ώρες δουλειάς νομικών και αναλυτών τον χρόνο. Η BlackRock, ο μεγαλύτερος διαχειριστής περιουσιακών στοιχείων στον κόσμο, χρησιμοποιεί την πλατφόρμα ALADDIN για να διαχειρίζεται καθημερινά πάνω από 20 τρισεκατομμύρια δολάρια κεφαλαίων με αλγοριθμικές αναλύσεις κινδύνου. Η Goldman Sachs εκτίμησε τον Μάρτιο του 2023 ότι 300 εκατομμύρια θέσεις εργασίας παγκοσμίως είναι εκτεθειμένες στην αυτοματοποίηση, με τα χρηματοοικονομικά στην κορυφή της λίστας.

Λογιστές, ελεγκτές, σύμβουλοι, στελέχη

Στις τέσσερις μεγαλύτερες ελεγκτικές εταιρείες, τις λεγόμενες Big 4 – PwC, Deloitte, EY και KPMG – οι αλγόριθμοι σαρώνουν εκατομμύρια λογιστικές εγγραφές για ανωμαλίες. Δουλειά που μέχρι πρόσφατα έκαναν δεκάδες junior ελεγκτές ξενυχτώντας πάνω από τα βιβλία στην εποχή των ισολογισμών.

Στους συμβούλους όμως συνέβη κάτι πιο ενδιαφέρον. Οι τρεις μεγάλες εταιρείες στρατηγικής συμβουλευτικής, McKinsey, BCG και Bain, χρεώνουν εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια ανά project για δουλειά που σε μεγάλο μέρος είναι σύνθεση πληροφορίας, παρουσιάσεις και χρηματοοικονομικά μοντέλα. Το 2023 η BCG συμμετείχε σε πείραμα του Harvard Business School. Έβαλαν πάνω από 700 συμβούλους της να κάνουν τις συνηθισμένες εργασίες τους. Η μισή ομάδα δούλεψε με γλωσσικό μοντέλο η άλλη μισή χωρίς. Όσοι χρησιμοποίησαν το μοντέλο, τελείωσαν 25% πιο γρήγορα, 40% καλύτερα και 12% τοις εκατό περισσότερες εργασίες.

Το πραγματικό σοκ ήταν αλλού. Οι μέτριοι σύμβουλοι που χρησιμοποίησαν το μοντέλο έφτασαν την απόδοση των άριστων συμβούλων που δεν χρησιμοποίησαν τεχνητή νοημοσύνη. Όλη η διαφορά που χτίζει ένας άριστος σύμβουλος σε δέκα χρόνια καριέρας εξαφανίστηκε από ένα εργαλείο των 20 ευρώ.

Η ίδια η McKinsey ανέπτυξε δικό της εργαλείο, ονόματι LILLI, εκπαιδευμένο σε όλο το ιστορικό αρχείο της εταιρείας και δηλώνει δημόσια ότι ένας σύμβουλος με το LILLI τελειώνει σε λίγες ώρες δουλειές που πριν χρειαζόταν μέρες.

Στη διοίκηση επιχειρήσεων η εικόνα είναι ίδια. Σε κάθε σοβαρή πολυεθνική, τα συστήματα προμηθειών, ανθρώπινου δυναμικού και πελατών έχουν ενσωματώσει τεχνητή νοημοσύνη. Ο νεοεισερχόμενος αναλυτής δεν φτιάχνει το dashboard που του ζήτησε ο προϊστάμενος. Το ζητάει από το μοντέλο και ελέγχει το αποτέλεσμα. Στα πανεπιστήμια, το να ξέρεις κώδικα σε STATA, R ή PYTHON δεν είναι πια προσόν. Όλοι μπορούν. Στις κεντρικές τράπεζες, ομάδες ερευνητών βάζουν γλωσσικά μοντέλα να μετρήσουν πόσο επιθετικός είναι ο τόνος των ομιλιών των διοικητών. Δουλειά που πριν απαιτούσε ομάδες φοιτητών για μήνες, βγαίνει τώρα σε ένα Σαββατοκύριακο.

Στην Ελλάδα τα πράγματα είναι αλλιώς αλλά η αλλαγή έρχεται

Στην ελληνική αγορά η εικόνα είναι πιο αργή. Οι τέσσερις συστημικές τράπεζες έχουν ξεκινήσει πιλοτικά να χρησιμοποιούν γλωσσικά μοντέλα για εσωτερικές διαδικασίες και εξυπηρέτηση πελατών. Προσωπικά σαν πελάτης δεν βλέπω καμία βελτίωση στην εξυπηρέτηση, αλλά ας το αφήσουμε αυτό.

Το Χρηματιστήριο Αθηνών είναι μικρό για να δικαιολογήσει πλατφόρμες σαν τη Bloomberg, αλλά οι αναλυτές που δουλεύουν εκεί ήδη χρησιμοποιούν ChatGPT και Claude καθημερινά. Η εφορία (για την ακρίβεια η ΑΑΔΕ) χρησιμοποιεί αλγορίθμους για τον εντοπισμό φοροδιαφυγής εδώ και χρόνια.

Στα τμήματα οικονομικών των ελληνικών πανεπιστημίων η εικόνα είναι μικτή. Πολλοί καθηγητές απαγορεύουν ρητά τη χρήση γλωσσικών μοντέλων στις εργασίες των φοιτητών. Άλλοι τα ενσωματώνουν στη διδασκαλία. Τα προγράμματα σπουδών στη συντριπτική πλειονότητα δεν έχουν προσαρμοστεί. Η αναντιστοιχία ανάμεσα σε αυτό που διδάσκεται και σε αυτό που ζητάει η αγορά θα είναι αισθητή για όσους τελειώσουν μέσα στα επόμενα χρόνια.

Σημείο μη προφανές: Όποιος μπει στις σπουδές έχοντας ήδη χρησιμοποιήσει σοβαρά αυτά τα εργαλεία, όχι για να γράψει εργασίες αλλά για να σκεφτεί προβλήματα και να ελέγξει υποθέσεις, μπαίνει με σοβαρό πλεονέκτημα από την πρώτη μέρα. Δεν χρειάζεται προηγμένη γνώση. Χρειάζεται καθημερινή χρήση.

Τι θα γίνει σε πέντε χρόνια από σήμερα

Όσα ακολουθούν είναι εκτιμήσεις. Είναι όμως λογικές προεκτάσεις τάσεων που είναι ήδη ορατές και σε άλλους κλάδους που ο υπογράφων υπηρετεί εδώ και δεκαετίες.

• Στις επενδυτικές τράπεζες, στις εταιρείες συμβούλων και στις ελεγκτικές, ο αριθμός junior θέσεων ανά senior θα μειωθεί δραστικά. Από κάθε δέκα θέσεις εισόδου που υπήρχαν πρόσφατα, θα μένουν τρεις. Λιγότερες πόρτες, σκληρότερος ανταγωνισμός για αυτές. Όποιος μπει θα πληρώνεται καλύτερα, γιατί θα παράγει τη δουλειά τριών.
• Στη διοίκηση επιχειρήσεων, το μεσαίο στέλεχος που μόνο συντονίζει αναλυτές και ελέγχει αναφορές, γίνεται περιττό. Όποιος αποφασίζει, διαπραγματεύεται και διαχειρίζεται πελάτες, μένει αναντικατάστατος.
• Στη λογιστική, όσοι κάνουν μόνο καταχωρήσεις θα δουν τη ζήτηση να μειώνεται γρήγορα. Όσοι προσφέρουν φορολογική στρατηγική, νομική γνωμοδότηση και συμβουλευτική σε επιχειρηματικές αποφάσεις, θα επιβιώσουν και θα χρεώνουν περισσότερα. Το ίδιο ισχύει για την ελεγκτική.
• Στην ακαδημαϊκή έρευνα συμβαίνει κάτι παράξενο. Η εμπειρική δουλειά, δηλαδή η ανάλυση πραγματικών δεδομένων, γίνεται φτηνή και χάνει ένα μέρος της αξίας της. Η θεωρητική σκέψη, δηλαδή το να σκέφτεσαι σωστά γιατί συμβαίνει κάτι αντί να μετράς απλώς τι συνέβη, αποκτά ξανά κύρος. Οι θεωρητικοί επιστρέφουν στο προσκήνιο.

Και κάτι που λίγοι το συζητάνε ευθέως: Σε όλους αυτούς τους κλάδους η αξία μετακινείται από αυτόν που παράγει την ανάλυση σε αυτόν που ξέρει ποια ανάλυση αξίζει να γίνει. Η σωστή ερώτηση γίνεται πιο ακριβή από τη σωστή απάντηση! Και αυτό θα ισχύει σχεδόν παντού.

Αυτό που θα ζητείται στην αγορά εργασίας του 2031 δεν είναι αυτό που διδάσκουν σήμερα τα σχολεία και τα πανεπιστήμια.

Θα είναι η κρίση, η επικοινωνία και η διαπραγμάτευση.

Η τεχνική επάρκεια στα οικονομικά θεωρείται δεδομένη.

Αυτό που χρειάζεται είναι να χτίσεις πάνω σ’ αυτή όλα τα υπόλοιπα.

 

For the Prince
Άνοιξη 2026