— Τι συμβαίνει στη Γαλλία, μπαμπά;
— Συμβαίνουν 4 πράγματα ταυτόχρονα και το ένα χειροτερεύει το άλλο.
(1) Η ενέργεια ακρίβυνε πολύ. Στη Γαλλία η ενέργεια έφτασε να κοστίζει σήμερα 21% περισσότερο από πέρυσι. Όταν μια οικογένεια πληρώνει περισσότερα για βενζίνη και θέρμανση, αγοράζει λιγότερα άλλα πράγματα. Τα μαγαζιά και τα εργοστάσια πουλάνε λιγότερο και η οικονομία φρενάρει. Το ΔΝΤ υπολογίζει ότι φέτος η γαλλική οικονομία θα μεγαλώσει μόνο 0,4%. Η γερμανική οικονομία αναμένεται να έχει τριπλάσια μεγέθυνση (1,3%) από τη γαλλική.
(2) Το κράτος ξοδεύει περισσότερα απ’ όσα εισπράττει. Για κάθε 100 ευρώ που παράγει η χώρα το χρόνο, δανείζεται 5,40 ευρώ για να καλύψει τα έξοδά του. Αυτά για φέτος. Και χρωστάει ήδη 119 ευρώ από τα προηγούμενα χρόνια. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ζητά να μη δανείζεται πάνω από 3 ευρώ στα 100.
(3) Οι δανειστές ζητούν πια ακριβότερο τόκο. Όταν δεν είναι σίγουροι ότι μια χώρα θα τακτοποιήσει τα οικονομικά της, ζητούν μεγαλύτερο τόκο για να της δανείσουν. Για κάθε 100 ευρώ που δανείζεται για 10 χρόνια, η Γαλλία σήμερα πληρώνει τόκο 4,85 ευρώ τον χρόνο, η Γερμανία πληρώνει 3,43 και σε δέκα χρόνια η Γαλλία θα πληρώνει 14,20 ευρώ περισσότερα από τη Γερμανία. Οι τόκοι του γαλλικού κράτους θα αυξηθούν του χρόνου κατά περίπου 10 δισ. ευρώ. Αυτά τα χρήματα δεν θα πάνε σε σχολεία ή νοσοκομεία.
Για να καταλάβεις πόσο τραγικά είναι τα πράγματα, αρχές Οκτωβρίου οι αγορές εκτιμούσαν ότι η Ελλάδα είναι πιο φερέγγυα από την Γαλλία και μας δάνεισαν ζητώντας χαμηλότερο τόκο απ’ αυτόν που ζήτησαν για την Γαλλία!
(4) Η κυβέρνηση δεν έχει πλειοψηφία στη Βουλή. Από το 2024 κανένα κόμμα δεν έχει αρκετούς βουλευτές για να περάσει μόνο του νόμους. Ο προϋπολογισμός του 2026 ψηφίστηκε τον Φεβρουάριο, μετά από τέσσερις μήνες καβγάδων. Τώρα ο πρωθυπουργός ζητά συνολική προσπάθεια 54 δισ. ευρώ, ανάμεσά τους πάγωμα των μισθών στο Δημόσιο και των περισσότερων συντάξεων. Τα άλλα κόμματα δεν θέλουν να τα ψηφίσουν, γιατί τον Απρίλιο έχει προεδρικές εκλογές και κανείς δεν θέλει να φανεί ότι κόβει χρήματα από τον κόσμο.
— Και για ποιο λόγο τα επεισόδια;
— Αυτά συμβαίνουν γιατί πολλοί άνθρωποι θύμωσαν ταυτόχρονα για διαφορετικούς λόγους. Όλα ξεκίνησαν μέσα Σεπτεμβρίου από μαθητές λυκείου σε προάστιο του Παρισιού. Διαμαρτύρονταν για τα σχολεία τους, γεμάτες τάξεις, λίγους καθηγητές, χαλασμένα κτίρια και έλλειψη εξοπλισμού. Γρήγορα προστέθηκε και η ακρίβεια, γιατί οι οικογένειές τους πληρώνουν όλο και περισσότερα για καύσιμα και τρόφιμα. Μετά μπήκαν φοιτητές, καθηγητές, γονείς και συνδικάτα. Το περασμένο Σάββατο διαδήλωσαν περίπου 550.000 άνθρωποι σε όλη τη χώρα. Οι περισσότεροι ειρηνικά. Μειοψηφίες όμως έσπασαν και έκαψαν μαγαζιά και συγκρούστηκαν με την αστυνομία. Ένα 15χρονο αγόρι έχασε το χέρι του από χειροβομβίδα της αστυνομίας και πάνω από 6.000 διαδηλωτές συνελήφθησαν, οι περισσότεροι ανήλικοι, που αφέθηκαν μετά ελεύθεροι χωρίς κατηγορία. Αυτά θύμωσαν ακόμη περισσότερο τον κόσμο.
Αυτά τα συζητάνε όλοι. Αυτό που δεν συζητάνε είναι ότι τα επεισόδια κοστίζουν!
— Και γιατί τα επεισόδια στη Γαλλία κοστίζουν, μπαμπά;
— Γιατί ανεβάζουν τον τόκο με τον οποίο δανείζεται το κράτος. Οι δανειστές φοβούνται ότι η κυβέρνηση θα υποχωρήσει στις απαιτήσεις των διαδηλωτών (…και θα δίνει απ’ τον προϋπολογισμό σε κοινωνικές παροχές για να σταματήσουνε τα επεισόδια και έτσι δεν θα φτάνουν τα λεφτά να πληρώνει και τους δανειστές της) ή θα πέσει κοινοβουλευτικά και δεν θα ψηφιστεί ο προϋπολογισμός. Τη Δευτέρα μετά τα επεισόδια του Σαββατοκύριακου ο τόκος του δεκαετούς δανείου ανέβηκε (από 4,8% σε 4,9%). Το 2027 η Γαλλία πρέπει να δανειστεί περίπου 340 δισ. ευρώ. Αν τα δανειστεί όλα με τον νέο τόκο, θα πληρώνει επιπλέον περίπου 500 εκ. ευρώ τόκους τον χρόνο, δηλαδή επιπλέον 5,4 δισ. ευρώ στα δέκα χρόνια του δανείου. Και αυτό μετά από μία μόνο μέρα αναταραχής. Και εφόσον ο τόκος μείνει εκεί.
— Και ποιος τα πληρώνει;
— Οι φορολογούμενοι. Όσα ευρώ πάνε σε τόκους δανείων, δεν θα πάνε στα σχολεία.
— Και τι περιμένουμε να γίνει;
— Το πιο λογικό σενάριο είναι ότι ο προϋπολογισμός θα ψηφιστεί μέχρι το τέλος της χρονιάς, πιθανότατα με κάποιες υποχωρήσεις προς τα άλλα κόμματα, όπως έγινε και με τον προϋπολογισμό του 2026. Η Γαλλία δεν θα χρεοκοπήσει. Οι δανειστές θα συνεχίζουν να της δανείζουν και για τα διετή δάνεια θα ζητούν μικρότερο τόκο, πιο κοντά στον Γερμανικό. Δεν φαίνεται να φοβούνται για το άμεσο μέλλον.
Τα προβλήματα όμως δεν θα λυθούν γρήγορα. Ακόμη και αν ψηφιστούν τα μέτρα, το κράτος θα δανείζεται του χρόνου 5 ευρώ στα 100 και το χρέος θα ανέβει από 119 σε περίπου 122 ευρώ στα 100. Οι τόκοι θα μείνουν υψηλοί και οι Γάλλοι θα νιώσουν βαθιές περικοπές σε μισθούς και συντάξεις. Οι διαδηλώσεις μάλλον θα κοπάσουν κάποια στιγμή αλλά μπορεί να ξαναφουντώσουν αν η κυβέρνηση δεν δώσει απαντήσεις σε εύλογα αιτήματα που έχουν τεθεί από την κοινωνία.
Δύο πράγματα θα αλλάξουν την εικόνα. Αν ανοίξει ξανά το στενό του Ορμούζ, θα πέσουν οι τιμές της ενέργειας και όλα θα γίνουν πιο εύκολα. Αν αντίθετα πέσει η Γαλλική κυβέρνηση και δεν ψηφιστεί προϋπολογισμός, οι τόκοι θα ανέβουν κι άλλο. Η μεγάλη απόφαση πάντως θα κριθεί στις προεδρικές εκλογές του Απριλίου. Ως τότε παρακολουθούμε.
For the Prince
Οκτώβριος 2026
