ΠΟΙΟΣ ΕΧΕΙ ΤΟ ΧΡΗΜΑ = POS ΠΙΑΝΟΥΜΕ ΤΗ ΜΑΡΙΔΑ
Το άρθρο γράφηκε μετά από ένσταση του Κώστα Γ. ο οποίος ισχυρίσθηκε ότι ένα κείμενο κριτικής οφείλει να καταλήγει σε προτάσεις διαφορετικά παραμένει παράπονο. Αναφέρομαι στο πρώτο σημείωμα όπου κατέληγα ότι δεν γλιτώνεις το χαράτσι πληρώνοντας με μετρητά, γιατί η ταμπέλα στο ράφι είναι φουσκωμένη στον ίδιο βαθμό για όλους. Εκεί ισχυρίστηκα ότι η επιλογή του τρόπου πληρωμής δεν αφαιρεί το χαράτσι που έστησαν νόμοι, εγκύκλιοι και υποχρεωτικά μηχανάκια. Είπα πως ότι στήθηκε θεσμικά λύνεται θεσμικά.
Πάμε παρακάτω:
Ποιό είναι το πρόβλημα;
Δεν είναι ότι η προμήθεια είναι υψηλή – είναι η φύση της. Το POS στέλνει το ίδιο μήνυμα για το ψωμί των δύο ευρώ και για το ψυγείο των πεντακοσίων. Ίδια δουλειά, ίδιο κόστος. Κι όμως η χρέωση υπολογίζεται βάει της αξία της συναλλαγής. Αυτό δεν είναι τιμή υπηρεσίας. Είναι διόδια. Και τα διόδια τα τσεπώνει όποιος έχει την εκμετάλλευση του δρόμου και όχι όποιος τον κατσκεύσε, ούτε όποιος το πλήρωσε (δηλαδή εμείς). Η λέξη γι’ αυτό δεν είναι κέρδος, είναι πρόσοδος.
(Παρένθεση: Το κέρδος είναι ανταμοιβή για κάτι που προστέθηκε στον κόσμο. Ο φούρναρης αγόρασε αλεύρι, ξενύχτησε, ρίσκαρε και έβγαλε ψωμί που πριν δεν υπήρχε. Η πρόσοδος είναι εισόδημα από την κατοχή ενός περάσματος, όχι από παραγωγή. Ο κάτοχος της γέφυρας, αυτόε που εισπράττει την πρόσοδο, δεν φτιάχνει ασπολύτως τίποτα. Απλά εισπράττει επειδή δεν υπάρχει άλλος δρόμος. Κλείνει η παρένθεση.)
Τι είναι στ’ αλήθεια τα μετρητά;
Είναι το μόνο μέσο πληρωμής που δεν ανήκει σε κανέναν. Δεν περνάει από κανένα αγωγό, δεν πληρώνει διόδια, δεν αφήνει ποσοστό σε κανένα χαρτοφυλάκιο στη Φρανκφούρτη. Είναι δημόσιο χρήμα και η χρήση του είναι δωρεάν γιατί είναι κοινό αγαθό. Κάθε χαρτονόμισμα λοιπόν που εξοντώνεται υποχρεωτικά είναι ένα κομμάτι του δημόσιου που περνάει στον ιδιωτικό αγωγό και αρχίζει να πληρώνει διόδια. Η εξαφάνιση των μετρητών δεν είναι εκσυγχρονισμός. Είναι ιδιωτικοποίηση του ίδιου του μέσου με το οποίο συναλλασσόμαστε.
Εδώ ξεκινούν οι προτάσεις που ζήτησε ο Κώστας Γ.
- Το πρώτο δεν χρειάζεται την άδεια κανενός.
- Το δεύτερο πρέπει να το απαιτήσεις.
- Το τρίτο αλλάζει το ίδιο το παιχνίδι.
1_Όσα μπορείς να κάνεις από αύριο
Ζήτα από τον πάροχό σου αναλυτική κατάσταση χρεώσεων. Ο νόμος τον υποχρεώνει να σπάσει το ποσοστό σε τρία, τη διατραπεζική προμήθεια, την προμήθεια της Visa ή της Mastercard και το δικό του περιθώριο. Μόλις τα δεις χωριστά, ξέρεις ποιον να πιέσεις και πότε να αλλάξεις πάροχο.
Κατεύθυνε τον πελάτη στο φθηνό μέσο. Η έκπτωση σε όποιον πληρώνει με μετρητά είναι νόμιμη. Απαγορεύεται να χρεώσεις παραπάνω την κάρτα, δεν απαγορεύεται να κάνεις έκπτωση στο μετρητό.
Διαπραγματεύσου συλλογικά. Δέκα φουρναραίοι μαζί έχουν τζίρο που τον ακούει ο πάροχος. Ο έναν μοναχό του δεν τον ακούει κανένας. Εκεί χρησιμεύουν οι εμπορικοί σύλλογοι. Εάν ποτέ θυμηθούν τι δουλειά κάνουν.
2_Όσα πρέπει να απαιτήσεις, γιατί δεν γίνονται μόνα τους
Απόλυτο ταβάνι σε ευρώ ανά συναλλαγή, όχι ποσοστό. Το ίδιο SMS, η ίδια χρέωση, είτε ψωμί είτε ψυγείο. Το μοντέλο υπάρχει ήδη, αφού ο ευρωπαϊκός κανονισμός επιτρέπει για τη χρεωστική όριο 0,2% ή 0,05 ευρώ ανά συναλλαγή, όποιο είναι μικρότερο. Μένει να γίνει κανόνας παντού.
Ταβάνι στο κομμάτι που σήμερα μένει αρρύθμιστο. Ο νόμος έβαλε όριο μόνο στη διατραπεζική προμήθεια. Η προμήθεια της Visa και της Mastercard και το περιθώριο του παρόχου τρέχουν ελεύθερα. Εκεί ζει το καθαρό κέρδος που μέτρησες στο πρώτο σημείωμα.
Η Επιτροπή Ανταγωνισμού στο τραπέζι. Τρεις δυνάμεις κρατούν την αγορά, δύο διεθνή σχήματα και μια χούφτα τράπεζες. Αυτό έχει όνομα και το εξετάζει η Αρχή, όχι ένα τυχαίο αρθρογράφος σαν εμένα.
Τα μετρητά κατοχυρωμένα ως δικαίωμα, ώστε ο ιδιωτικός αγωγός να μη γίνει απόλυτο μονοπώλιο τη μέρα που δεν θα υπάρχει πια άλλος τρόπος να πληρώσεις.
3_Η ανατροπή, για όποιον δεν φοβάται τo σύστημα
Όλα τα παραπάνω δέχονται τους κανόνες του παιχνιδιού και ζητούν δικαιότερο μοίρασμα της λείας. Ρωτάμε επίμενα ποιος έδωσε σε ποιούς το δικαίωμα να στήσουν διόδια σε έναν δρόμο που τον χρησιμοποιούμε όλοι. Η ερώτηση έχει δύο πυθμένες, ο ένας πιο βαθύς από τον άλλο.
Ο πρώτος. Ποιος κατέχει τις ράγες. Η υποδομή πάνω στην οποία ταξιδεύει κάθε ευρώ σου δεν είναι φυσικό μονοπώλιο που έπεσε από τον ουρανό στα χέρια των τραπεζών. Είναι κοινό αγαθό που τους χαρίστηκε. Η ριζική απάντηση δεν είναι να το ρυθμίσεις, είναι να το πάρεις πίσω. Η ΔΙΑΣ, που ανήκει στις τράπεζες από το 1989 και τους μοίρασε για το 2023 μέρισμα 6,92 ευρώ ανά μετοχή, το 81% των κερδών της, να πάψει να είναι ιδιωτική και να γίνει δημόσια υποδομή με τιμολόγηση κόστους αντί για μερίσματα. Και ένα βήμα παραπέρα, λογαριασμός για κάθε πολίτη απευθείας στην κεντρική τράπεζα, ώστε να πληρώνεις και να πληρώνεσαι χωρίς να περνάς καν από ιδιωτικό χέρι. Το ψηφιακό ευρώ που ετοιμάζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είναι ακριβώς αυτή η πόρτα, χρήμα κεντρικής τράπεζας σε ψηφιακή μορφή χωρίς ιδιώτη μεσάζοντα. Γι’ αυτό άλλωστε προχωράει στη σιωπή και όχι με τυμπανοκρουσίες.
Ο δεύτερος πυθμένας είναι αυτός που σε κοιτούν σαν τρελό μόλις τον αγγίξεις. Ποιος δημιουργεί το χρήμα.
(Παρένθεση: Οι περισσότεροι νομίζουν ότι το χρήμα το τυπώνει το κράτος. Μέγιστο λάθος: Το χρήμα που κυκλοφορεί το φτιάχνουν οι τράπεζες κάθε φορά που εγκρίνουν ένα δάνειο. Δεν δανείζουν λεφτά που έχουν στο χρηματοφυλάκιο. Πληκτρολογούν έναν αριθμό στο EXCEL και εκείνη τη στιγμή ο αιτούμενος αριθμός μετατρέπται σε χρήμα. Δεν είναι θεωρία συνωμοσίας, το περιέγραψε ρητά η ίδια η Τράπεζα της Αγγλίας π.χ. σε μελέτη της το 2014. Κλείνει η παρένθεση).
Τίποτα δεν είναι δωρεάν: Η ίδια δημόσια υποδομή που σε γλιτώνει από τα διόδια μπορεί αύριο να γίνει μάτι που βλέπει κάθε σου συναλλαγή και χέρι που μπορεί να την παγώσει. “Δημόσιο” δεν σημαίνει αυτομάτως ότι και δικό σου. Κλασσικό λάθος των αριστερών. “Δημόσιο” σημαίνει μονάχα ότι άλλαξε ο ιδιοκτήτης του περάσματος. Γι’ αυτό κάθε δημόσια λύση εδώ έχει νόημα μόνο αν έρχεται δεμένη με κατοχυρωμένη ιδιωτικότητα και με όριο στην εξουσία αυτού που κρατάει τον διακόπτη.
Το ζητούμενο λοιπόν δεν είναι να περάσουν τα διόδια από την τράπεζα στο κράτος. Είναι να μην υπάρχουν διόδια σε έναν δρόμο που τον φτιάξαμε με τους φόρους μας. Αυτή ήταν η μόνη ερώτηση που άξιζε από την αρχή. Το POS ήταν πάντα η αφορμή.
Το θέμα ήταν ποιανού είναι το χρήμα.
For the prince
Καλοκαίρι 206
