Η ΦΟΥΣΚΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΤΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ

Πλάγιος τίτλος: “Πεινάς; Θες να φανείς χορτάτος; Ωραία, σου δανείζω 50 ευρώ αλλά θα τρως μόνο απ’ τα δικά μου σουβλάκια”.

Κάθε φορά που ζητάς από μια μηχανή τεχνητής νοημοσύνης να σου γράψει ένα email ή να σου εξηγήσει μια δύσκολη έννοια, η απάντηση έρχεται σε δευτερόλεπτα και σου φαίνεται σχεδόν τζάμπα. Πληρώνεις λίγα ευρώ τον μήνα (μερικές φορές τίποτα) αλλά πίσω από εκείνο το κουμπί παίζεται μια ταινία που εμείς οι Έλληνες την έχουμε ξαναδεί και ξέρουμε πώς τελειώνει. Και παρ’ όλα αυτά πάμε ξανά να τη δούμε. Η ταινία λέγεται “Σοφοκλέους, καλοκαίρι 1999”.

ΘΥΜΑΣΑΙ ΤΟ 1999;

Εκείνο το καλοκαίρι σχεδόν τα μισά νοικοκυριά της χώρας είχαν κωδικό στο χρηματιστήριο. Ενάμισι εκατομμύριο άνθρωποι αγόραζαν και πουλούσαν μετοχές. Στην ξαπλώστρα της παραλίας, όλοι κρατούσαν μια οικονομική εφημερίδα στο χέρι. Το ΠΑΣΟΚ του Σημίτη τύπωσε προεκλογική αφίσα που έγραφε «Σήμερα 1.000.000 επενδυτές ξέρουν ότι οι μετοχές τους έχουν αξία». Όποιος τολμούσε να ψιθυρίσει τη λέξη φούσκα αντιμετωπιζόταν σαν εχθρός του κράτους.

Στις 17 Σεπτεμβρίου 1999 ο Δείκτης άγγιξε την κορυφή του, κάπου 6.500 μονάδες. Για να καταλάβεις τι έπαιζε η μετοχή των Αθηναϊκών Συμμετοχών είχε φύγει από τις 61 δραχμές στις αρχές του 1997 και έφτασε στις 19.000 δραχμές στην κορυφή της. Δηλαδή απόδοση δεκαοκτώ χιλιάδες τοις εκατό. Κυκλοφορούσαν δημοσιεύματα που έλεγαν ότι η ΚΩΝΑΤΕΞ ετοιμάζεται να εξαγοράσει την ιταλική BENETTON. Ήταν σαν να ακούς ότι το ψιλικατζίδικο της πλατείας θα εξαγοράσει τον Σκλαβενίτη μόνο και μόνο επειδή η τιμή της μετοχής του ψιλικατζίδικου το έκανε να δείχνει σαν κολοσσός.

Πολλές από αυτές τις εταιρείες δεν είχαν ουσιαστικό έργο. Είχαν μια ελκυστική εικόνα στο ταμπλό και τίποτα από κάτω. ΕΡΜΗΣ, ΕΡΓΑΣ, ΧΑΛΥΒΔΟΦΥΛΛΑ, ΣΙΓΑΛΑΣ, ΚΛΩΣΤΗΡΙΑ ΝΑΟΥΣΗΣ, ονόματα που για μια στιγμή έμοιαζαν με χρυσωρυχεία και μετά έγιναν χαρτιά για το τζάκι. Οι Αθηναϊκές Συμμετοχές από τις 19.000 δραχμές τον Σεπτέμβριο του 1999 βρέθηκαν γύρω στις 500 δραχμές τον Φεβρουάριο του 2001. Απώλεια 97%.

Όταν γύρισε το ταμπλό, ενάμισι εκατομμύριο άνθρωποι έχασαν πάνω από το 90% των χρημάτων τους. Νοικοκυριά ρημάχτηκαν, αποταμιεύσεις μιας ζωής εξαφανίστηκαν μέσα σε λίγες εβδομάδες. Συνολικά εξανεμίστηκε κεφαλαιοποίηση της τάξης των 155 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Και η δικαιοσύνη; Χα. Εδώ είναι η μεγαλύτερη μπηχτή ολόκληρης της ιστορίας. Ελέγχθηκαν 23 εταιρείες για χειραγώγηση. Παραπέμφθηκαν αρχικά 67 άτομα, μετά 42. Δικάστηκαν και αθωώθηκαν μετά από δεκατρία χρόνια (το 2013) με το σκεπτικό ότι δεν στοιχειοθετήθηκε το αδίκημα της απάτης. Δηλαδή ενάμισι εκατομμύριο άνθρωποι έχασαν τα λεφτά τους, 155 δισεκατομμύρια έκαναν φτερά και στο τέλος δεν έφταιγε κανείς.

ΤΙ ΣΧΕΣΗ ΕΧΕΙ ΑΥΤΟ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ

Όλη. Το μοτίβο είναι πανομοιότυπο. Εταιρείες με αστρονομικές αποτιμήσεις, ελάχιστα ή αρνητικά κέρδη και μία μόνο υπόσχεση: Ότι κάποτε στο μέλλον τα λεφτά θα έρθουν. Η τιμή της μετοχής σήμερα δεν πληρώνει αυτό που κερδίζει η εταιρεία τώρα αλλά αυτό που ονειρεύεται ο αγοραστής ότι θα κερδίσει στο μέλλον. Σαν το 1997.

Αλλά αυτή τη φορά υπάρχει μία διαφορά: Στο 1999 έχαναν σχεδόν όλοι. Τώρα υπάρχει ένας που δεν χάνει ποτέ ασχέτως αν φουσκώσει ή σκάσει η φούσκα.

ΠΑΜΕ ΣΤΑ ΝΟΥΜΕΡΑ;

Αυτός που δεν χάνει ποτέ έχει όνομα: Λέγεται Nvidia. Η εταιρεία που φτιάχνει τα τσιπ πάνω στα οποία τρέχουν όλα τα μοντέλα της τεχνητής νοημοσύνης. Είναι το μαγαζί που πουλάει τα φτυάρια για αυτούς που σκάβουν. Δες τι δηλώνει η ίδια στις επίσημες καταθέσεις της προς την αμερικανική επιτροπή κεφαλαιαγοράς, όχι σε καμιά διαρροή. Για τον Ιανουάριο του 2026 έδειξε έσοδα 216 δισεκατομμύρια δολάρια (+65% μέσα σε έναν χρόνο). Από αυτά, τα 194 δισεκατομμύρια προήλθαν μόνο από τα data centers. Το μικτό κέρδος της ήταν πάνω από 70%. Δηλαδή για κάθε 100 δολάρια που έβαζε στο ταμείο, τα 70 ήταν μικτό κέρδος.

Το επόμενο τρίμηνο (Απρίλιος 2026) τα έσοδα ήταν σχεδόν 82 δισεκατομμύρια δολάρια. Την ίδια στιγμή η εταιρεία ανακοίνωσε νέο πρόγραμμα επαναγοράς δικών της μετοχών ύψους 80 δισεκατομμυρίων δολαρίων και εικοσιπενταπλασίασε το μέρισμα από 10 σεντς σε 25 σεντς ανά μετοχή. Η χρηματιστηριακή της αξία κινείται κοντά στα 5 τρισεκατομμύρια δολάρια, που την κάνει την πρώτη εταιρεία στην ιστορία της ανθρώπινης οικονομίας που έφτασε ως εκεί.

Όσο οι παίκτες ποντάρουν ο πωλητής των τσιπ μετράει κέρδος πάνω 70%. Το αν θα κερδίσουν αυτοί που αγοράζουν τα τσιπ (δηλαδή οι εταιρείες Τεχνητής Νοημοσύνης) είναι δικό τους πρόβλημα αφού ηNvidia τα εισέπραξε ήδη.

ΤΟ ΙΔΙΟ ΧΡΗΜΑ ΚΑΝΕΙ ΚΥΚΛΟΥΣ

Εδώ αρχίζει το καταπληκτικό.
Ο πωλητής δεν περιμένει παθητικά πελάτες.
Τους δίνει ο ίδιος τα λεφτά για να αγοράσουν το εμπόρευμά του!

Κοιτάξτε τί έγινε:

Τον Σεπτέμβριο του 2025 η Nvidia ανακοίνωσε ότι θα επενδύσει έως και 100 δισεκατομμύρια δολάρια στην OpenAI (αυτοί που έχουν το ChatGPT). Η OpenAI με τη σειρά της θα ξοδέψει αυτά τα χρήματα αγοράζοντας τσιπ της Nvidia. Δεν το λέω εγώ. Το παραδέχθηκε δημόσια η ίδια η οικονομική διευθύντρια της OpenAI λέγοντας ότι τα χρήματα αυτά θα γυρίσουν στη Nvidia. Η Nvidia δηλαδή πληρώνει τον πελάτη της για να της αγοράσει το προϊόν της και μετά καταγράφει αυτή την κίνηση ως ζήτηση.

Το ίδιο μοτίβο επαναλαμβάνεται: Η Nvidia έχει βάλει λεφτά και στην CoreWeave, την εταιρεία που νοικιάζει υπολογιστική ισχύ και ταυτόχρονα συμφώνησε να της νοικιάσει αδιάθετη χωρητικότητα 6,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η CoreWeave παίρνει τα λεφτά και αγοράζει τσιπ Nvidia. Η OpenAI υπέγραψε με την Oracle συμβόλαιο Cloud της τάξης των 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων και με τη Microsoft άλλο ένα 250 δισεκατομμυρίων. Το ίδιο δολάριο περνάει από τέσσερα χέρια και σε κάθε στάση καταγράφεται ξανά ως έσοδο. Στα οικονομικά αυτό ονομάζεται “κυκλική χρηματοδότηση”, όταν δηλαδή μια εταιρεία (Nvidia) χρηματοδοτεί μιαν άλλη εταιρεία (ένα AI startup) η οποία είναι υποχρεωμένη να επιστρέψει τα λεφτά για προϊόντα, υπολογιστική ισχύ ή υπηρεσίες στον αρχικό χρηματοδότη της. Δηλαδή: “Πεινάς; Θες να φανείς χορτάτος; Ωραία, πάρε 50 ευρώ δανεικά. Αλλά θα τρως μόνο απ’ τα δικά μου σουβλάκια”.

Πρόσεξε τώρα την ομοιότητα με το 1999 γιατί είναι ανατριχιαστική. Τότε φούσκωναν τεχνητά τις τιμές με πακέτα και ψευδείς ανακοινώσεις συναλλαγών ώστε ο κοσμάκης να βλέπει στο ταμπλό τιμές που δεν αντιστοιχούσαν στην πραγματικότητα. Τώρα φουσκώνουν τη ζήτηση με χρήμα που κυνηγάει την ουρά του ανάμεσα σε τέσσερις εταιρείες που η μία κρατάει μετοχές της άλλης.

Η μόνη αναβάθμιση είναι ότι αυτή τη φορά γίνεται με νόμιμο τρόπο. Δεν χρειάζεται να χειραγωγήσεις τίποτα όταν μπορείς απλώς να γράφεις τη ζήτηση μόνος σου με λογιστική.

ΟΙ “ΑΘΗΝΑΪΚΕΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΕΣ” ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ

Ας δούμε τώρα τι τύχη έχουν αυτοί που αγοράζουν τα τσιπ. Διαχωρίζω ρητά τα επιβεβαιωμένα από τα εκτιμώμενα, γιατί εδώ η ακρίβεια είναι η ασπίδα μας:

Η OpenAI είναι το μεγάλο όνομα του ταμπλό. Τα έσοδά της το 2025 ήταν περίπου 13 δισεκατομμύρια δολάρια, αυξημένα κατά περίπου 250% σε έναν χρόνο. Νούμερα που κόβουν την ανάσα. Σύμφωνα με διαρροές εγγράφων που επικαλέστηκαν οι Financial Times, την ίδια χρονιά η λειτουργική της ζημία ήταν κοντά στα 20 δισεκατομμύρια δολάρια. Διάβασέ το ξανά. Έχασε περισσότερα από όσα πούλησε. Η ίδια η εταιρεία (σύμφωνα με δικά της εσωτερικά έγγραφα) δεν προβλέπει θετικές ταμειακές ροές πριν από το 2030.

Και εδώ είναι το νούμερο που σε αφήνει άφωνο. Η OpenAI έχει υπογράψει δεσμεύσεις για υποδομές, τσιπ και κέντρα δεδομένων που αθροίζονται γύρω στο 1,4 τρισεκατομμύριο δολάρια για τα επόμενα χρόνια. Δηλαδή μια εταιρεία με έσοδα 13 δισεκατομμύρια υποσχέθηκε να ξοδέψει 1,4 τρισεκατομμύρια. Είναι σαν να βγάζεις 1.300 ευρώ τον μήνα και να υπογράφεις συμβόλαια 140.000 ευρώ, λέγοντας πως θα τα βρεις στην πορεία. Στο χωριό μου αυτό κάπως το λένε αλλά μου διαφεύγει το όνομα.

Η CoreWeave, ο μεταπωλητής νοικιασμένης ισχύος, παίζει το ίδιο παιχνίδι αλλά με δανεικά. Μπήκε στο χρηματιστήριο τον Μάρτιο του 2025 στα 40 δολάρια. Το 2025 είχε έσοδα πάνω από 5 δισεκατομμύρια δολάρια και καθαρή ζημία γύρα στα 1,2 δισεκατομμύρια. Το χρέος της στο τέλος του 2025 ήταν περίπου 21 δισεκατομμύρια και οι συνολικές υποχρεώσεις της πλησίαζαν τα 29 δισεκατομμύρια. Ο προγραμματισμός της για επενδύσεις το 2026 φτάνει τα 30 ως 35 δισεκατομμύρια δολάρια, δηλαδή έξι φορές τα έσοδα μιας ολόκληρης χρονιάς. Και το 67% των εσόδων της το 2025 ήρθε από έναν μόνο πελάτη: Την Microsoft. Ένας πελάτης, ένα βουνό χρέους, ένα πόνταρισμα. Αν φύγει αυτός ο ένας πελάτης σβήνει η εταιρεία.

Αυτές είναι οι ΑΘΗΝΑΪΚΕΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΕΣ της εποχής μας μόνο που τα νούμερα δεν είναι σε δραχμές παραλίας αλλά σε τρισεκατομμύρια ζεστά δολάρια. Το ερώτημα γράφεται μόνο του: Ποιος θα ξεπληρώσει όλα αυτά τα χρέη και με ποιανού τα λεφτά;

ΠΛΗΡΩΝΕΙΣ ΤΟ ΙΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΣΩΣΤΟ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΟ ΛΑΘΟΣ

Υπάρχει κάτι ακόμα, και είναι το πιο ύπουλο όλων. Η μηχανή σε χρεώνει το ίδιο είτε σου πει αλήθεια είτε σου πει ψέματα.

Όταν κάνεις μια ερώτηση, το σύστημα καταναλώνει ρεύμα και υπολογιστικό χρόνο και σε χρεώνει για την κατανάλωση. Αν η απάντηση είναι σωστή, πήρες αυτό που ζήτησες, πλήρωσες, όλοι ευχαριστημένοι.

Αν η απάντηση είναι λάθος πάλι πλήρωσες. Η μηχανή δεν ιδρώνει περισσότερο για να πει την αλήθεια, την ίδια δουλειά κάνει είτε απαντήσει με ηλιθιότητες είτε σου δώσει την πληροφορία που ζήτησες. Και επειδή για να διορθώσεις το λάθος πρέπει είτε να ξαναρωτήσεις είτε να βάλεις άνθρωπο να ελέγξει πληρώνεις δεύτερη φορά για το ίδιο αποτέλεσμα.

Οι εταιρείες AI δεν καίγονται να φτιάξουν τέλειες απαντήσεις παρά μόνο όσο χρειάζεται για να μη φύγεις, αφού σε χρεώνουν με το χιλιόμετρο είτε σε πάνε εκεί που ζήτησες είτε σε πετάξουν στα βράχια.

Δεν είναι θεωρία. Μελέτη του MIT μέσα στο 2025 βρήκε ότι το 95% των εταιρικών πιλοτικών έργων τεχνητής νοημοσύνης δεν έδειξε καμιά μετρήσιμη επίδραση στα κέρδη και τις ζημίες, παρά τα 30 ως 40 δισεκατομμύρια δολάρια που ξοδεύτηκαν παγκοσμίως. Με δυο λόγια, οι περισσότερες επιχειρήσεις πληρώνουν για τεχνητή νοημοσύνη η οποία δεν τους έχει αποδώσει ακόμα μετρήσιμο κέρδος.

ΜΗΝ ΑΝΗΣΥΧΕΙΣ, ΛΕΝΕ

Όπως και με την Ελληνική φούσκα του 1999, έτσι και τώρα, όποιος λέει τη λέξη “φούσκα” κινδυνεύει να χαρακτηριστεί γραφικός. Μόνο που τη λέξη αυτή την λένε πλέον και οι πιο σοβαροί θεσμοί του πλανήτη.

• Τον Οκτώβριο του 2025 το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Τράπεζα της Αγγλίας προειδοποίησαν (την ίδια εβδομάδα) για κίνδυνο “απότομης διόρθωσης” στις αγορές αν ξεφουσκώσει ο ενθουσιασμός για την τεχνητή νοημοσύνη.
• Η Τράπεζα της Αγγλίας σημείωσε ότι οι πέντε μεγαλύτερες εταιρείες του δείκτη S&P 500 έχουν τη μεγαλύτερη συγκέντρωση των τελευταίων πενήντα ετών και ότι οι αποτιμήσεις θυμίζουν την εποχή της φούσκας των dot-com του 2000.
• Ο δείκτης Shiller, που μετράει πόσο ακριβές είναι οι μετοχές, ξεπέρασε το 40 για πρώτη φορά μετά από εκείνη τη φούσκα.

Για να είμαι δίκαιος, υπάρχει και ο αντίλογος. Αναλυτές της Morgan Stanley και της JPMorgan υποστηρίζουν ότι ο φόβος της φούσκας είναι πρόωρος γιατί – σε αντίθεση με το 2000 – οι σημερινές εταιρείες βγάζουν πραγματικά έσοδα και έχουν θετικά περιθώρια. Το ίδιο το ΔΝΤ παρατήρησε κάτι καθησυχαστικό αλλά και ανατριχιαστικό μαζί: Ότι η σημερινή έκρηξη δεν στηρίζεται κυρίως σε τραπεζικό δανεισμό και άρα αν σκάσει φούσκα θα χάσουν μόνο οι μέτοχοι και όχι ολόκληρο το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Καθησυχαστικό ακούγεται αλλά εγώ το μεταφράζω ως εξής: Αν σπάσει το βάζο, θα το πληρώσει αυτός που το κρατάει. Δηλαδή ο μικρομέτοχος. Δηλαδή ο κοσμάκης.

ΕΜΕΝΑ ΤΙ ΜΕ ΝΟΙΑΖΕΙ; ΑΦΟΥ ΔΕΝ ΠΑΙΖΩ ΜΕΤΟΧΕΣ

Σε νοιάζει και θα το πληρώσεις. Απλώς δεν ήρθε ακόμα το γκαρσόνι με το λογαριασμό.

Σήμερα η χρήση είναι φθηνή επειδή άλλοι επιδοτούν την τιμή. Οι εταιρείες χάνουν δισεκατομμύρια για να σε συνηθίσουν στη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης ακριβώς όπως κάθε έμπορος που σου ρίχνει την τιμή στην αρχή για να σε κάνει πελάτη. Η αριθμητική όμως δεν βγαίνει. Όταν χάνεις 20 δισεκατομμύρια τον χρόνο, κάποια στιγμή ο λογαριασμός κλείνει.

Και κλείνει με τρεις τρόπους που όλοι τελειώνουν στην τσέπη σου:

Ο πρώτος τρόπος είναι να ανέβει η τιμή μόλις σε εγκλωβίσουν. Όταν η δουλειά σου, τα αρχεία σου και οι συνήθειές σου εξαρτηθούν από ένα εργαλείο, η τιμή ανεβαίνει και πληρώνεις, γιατί η φυγή κοστίζει περισσότερο από τη χρέωση. Όλο και περισσότερο μιλούν για χρέωση ανά αποτέλεσμα ή ανά εργασία, δηλαδή ποσοστό πάνω σε ό,τι παράγεις, όχι σταθερή συνδρομή.

Ο δεύτερος τρόπος είναι οι διαφημίσεις. Κράτα αυτή την ημερομηνία: Στις 9 Φεβρουαρίου 2026 η OpenAI άρχισε να βάζει διαφημίσεις μέσα στο ChatGPT για τους χρήστες των δωρεάν εκδόσεων με τιμή που ξεκινάει από 60 δολάρια ανά χίλιες εμφανίσεις. Το αστείο είναι ότι ο ίδιος ο Sam Altman είχε πει δημόσια, τον Οκτώβριο του 2024, ότι οι διαφημίσεις τού φαίνονται “έσχατη λύση” και ότι η ιδέα τον κάνει να νιώθει άβολα. Δεκαπέντε μήνες μετά η έσχατη λύση έγινε προϊόν. Όταν μια εταιρεία αρχίζει να σου πουλάει την προσοχή σου το προϊόν δεν είναι η Τεχνητή Νοημοσύνη αλλά εσύ.

Ο τρίτος είναι να φαλιρίσουμε πάλι, γιατί αν σκάσει η φούσκα στις ΗΠΑ δεν θα μείνει εκεί. Μια μικρή ανοιχτή οικονομία σαν την ελληνική το πληρώνει μέσα από ακριβότερο δανεισμό, πιεσμένο τουρισμό και ένα Χρηματιστήριο που θα παρασυρθεί στην κατηφόρα. Δεν χρειάζεται να κρατάς ούτε μία μετοχή για να φας τον αντίκτυπο.

FOLLOW THE MONEY

Μένει το ίδιο απλό ερώτημα που έμενε και με τα POS. Ποιος ωφελείται από το να μπει όλος ο πλανήτης στις ράγες της τεχνητής νοημοσύνης;

• Εσύ που πληρώνεις τη συνδρομή και αύριο τη διαφήμιση;
• Ο μικρομέτοχος που αγόρασε στην κορυφή πιστεύοντας ότι το μέλλον είναι σίγουρο, όπως πίστεψε και ο πατέρας του το 1999;
• Ο εργαζόμενος που βλέπει τον κλάδο του να αναδιατάσσεται γύρω από ένα εργαλείο που χάνει χρήμα;

Ή μήπως εκείνος που πουλάει τα τσιπ με κέρδος πάνω από 70%, δανείζει τους πελάτες για να του αγοράσουν κι άλλα τσιπ και καταγράφει τα ίδια λεφτά τρεις φορές ως ζήτηση;

Ένα μεγάλο μέρος αυτού του πλούτου, μέσα από μερίσματα και επαναγορές μετοχών, καταλήγει σε χαρτοφυλάκια στη Σάντα Κλάρα και στα μεγάλα funds. Ένα ποσοστό από τα ευρώ που δίνει ο Έλληνας επαγγελματίας για να γράψει μια έκθεση με τη βοήθεια ενός μοντέλου κάνει φτερά και προσγειώνεται εκεί. Καλό του ταξίδι.

Το 1999 ενάμισι εκατομμύριο άνθρωποι έχασαν τα λεφτά τους και, δεκατρία χρόνια μετά, επίσημα δεν έφταιγε κανείς. Κράτα το αυτό. Μπορεί να το χρειαστείς ξανά.

For the Prince
Καλοκαίρι 2026