Η ανακαίνιση που μένει στο συρτάρι
Όλοι έχουμε μια λίστα για το σπίτι μας. Το μπαλκόνι που θέλει τέντα, η μπανιέρα πρέπει κάποτε να φύγει, να μπει ντουζιέρα για να ανοίξει ο χώρος, η κουζίνα γέρασε… Πριν λίγα χρόνια αυτές τις δουλειές τις λέγαμε «δουλίτσες» και μοιάζαν μόνο σαν θέμα… χρόνου. Σήμερα για τα περισσότερα νοικοκυριά έχουν μετατραπεί σε θέμα… προϋπολογισμού.
Οι τιμές των υλικών που απαιτούνται για να γίνει οτιδήποτε μέσα στο σπίτι ανεβαίνουν συνεχώς και σταθερά. Στην αρχή του χρόνου η προσφορές απ’ τους τεχνίτες έβγαζαν ένα προϋπολογισμό 15.000 ευρώ και μετά από λίγους μήνες πήγε στα 24.000. Τα Στατιστικά για τον περασμένο Μάρτιο δείχνουν ετήσια αύξηση για τα υλικά 3%, αριθμός που εκ πρώτης όψεως τον λες και “μέτριο”. Είναι όμως έτσι. Αν δει κανείς πού ακριβώς πέφτουν οι αυξήσεις, το 3% αποκτά διαφορετική σημασία.
Το πετρέλαιο κίνησης, που μεταφέρει σχεδόν τα πάντα στην οικοδομή και στο σπίτι, είναι 22% ακριβότερο από πέρυσι. Ο χαλκός που κρύβεται μέσα στους τοίχους έχει ανέβει πάνω από 7%. Τα πλακάκια, τα τούβλα, τα κουφώματα αλουμινίου, ακόμα και η άμμος για τον σοβά, όλα έχουν τραβήξει τον ανήφορο. Δεν πρόκειται για ένα ή δύο υλικά. Είναι τα υλικά σχεδόν ολόκληρης της λίστας που χρειάζεται κάποιος για να βελτιώσει το σπίτι του.
Νέα ζευγάρια που σχεδίαζαν να αγοράσουν ένα παλιό διαμέρισμα και να το ανακαινίσουν σιγά σιγά, κάνουν ξανά τους λογαριασμούς και βλέπουν ότι τα νούμερα δεν βγαίνουν με τίποτα. Οικογένειες αναβάλλουν την προσθήκη ενός δωματίου στο εξοχικό. Το ίδιο και οι ιδιοκτήτες που αναβάλλουν μια τυπική ανακαίνιση με την οποία θα έβγαζαν ένα κλειστό διαμέρισμα στην αγορά.
Υπάρχει και το ζήτημα της ψυχολογίας.
Όσο ακριβαίνει η ανακαίνιση τόσο αυξάνει η αναβλητικότητα. Κάποιος που έχει συνηθίσει ότι ένα μπάνιο θέλει πέντε με εφτά χιλιάρικα δυσκολεύεται να αποδεχτεί ότι τώρα κοστίζει δέκα με δεκαπέντε. Αναβάλλει. Και η αναβλητικότητα κρατάει τη ζήτηση πεσμένη χωρίς όμως να αλλάζει τις τιμές. Διότι απλούστατα οι τιμές των υλικών εξαρτώνται από διεθνείς παράγοντες. Δεν είναι θέμα μάντρας υλικών που βλέπει ότι δεν πουλάει η άμμος στα 3,00 ευρώ το τσουβάλι άρα να την κατεβάσω στα 2,70. Είναι ότι αν την πουλήσει κάτω από 3,00 ευρώ, δεν θα βγάλει κέρδος. Θα μπει μέσα.
Υπάρχει βέβαια και η άλλη οπτική. Αυτή που λέει ότι η αναβολή ίσως (λέμε ίσως) αποδειχθεί τελικά συνετή εάν βεβαίως η παγκόσμια ζήτηση εξασθενήσει λόγω επιβράδυνσης της οικονομίας. Για παράδειγμα, οι αναλυτές της Goldman Sachs εκτιμούν πως η τιμή του αλουμινίου ενδέχεται να υποχωρήσει προς το τέλος του 2026, καθώς νέα παραγωγή μπαίνει στην αγορά. Την ελπίδα ότι, περιμένοντας οι τιμές «θα πέσουν», δεν την λες και εντελώς αβάσιμη.
Το πρόβλημα είναι ότι οι παράγοντες που προκαλούν τις αυξήσεις είναι περισσότεροι και πολύ πιο ανθεκτικοί από εκείνους που ίσως να τις έριχναν. Ο χαλκός για παράδειγμα από φέτος βρίσκεται σε τροχιά διαρθρωτικής έλλειψης αφού η ζήτηση από την ενεργειακή μετάβαση, τα κέντρα δεδομένων και την ηλεκτροκίνηση αναμένεται να χειροτερέψει την κατάσταση. Ένα νέο μεταλλείο χρειάζεται οκτώ έως δώδεκα χρόνια από την έρευνα μέχρι να αρχίσει την παραγωγή. Στον τομέα του αλουμινίου η Κίνα έχει ήδη φτάσει στο όριο των 45 εκατομμυρίων τόνων.
Παράλληλα το κόστος εργασίας στις ελληνικές κατασκευές, σύμφωνα με την Eurostat, αυξάνεται με ρυθμό πάνω από 12% το χρόνο. Όσα υλικά εισάγονται από την Τουρκία μεταφέρουν στην ελληνική αγορά τον τουρκικό πληθωρισμό που τον Φεβρουάριο του 2026 βρισκόταν κοντά στο 28%!
Σε όλα αυτά, ας προσθέσουμε την στις θαλάσσιες μεταφορές (στενά του Ορμούζ κ.λπ.) και την επαναφορά δασμών σε βασικά μέταλλα από τις ΗΠΑ.
Στις γειτονικές χώρες η εικόνα δεν είναι καλύτερη.
Στη Βουλγαρία το κόστος εργασίας στις κατασκευές ανεβαίνει με πάνω από 16% ετησίως, στη Ρουμανία με πάνω από 15%, στην Κροατία κοντά στο 13%, στην Ιταλία 7% ενώ στην Κύπρο ο πληθωρισμός επανήλθε σε ανοδική τροχιά από τον Μάρτιο του 2026. Δεν υπάρχει αγορά στην ευρύτερη γειτονιά της Ελλάδας από την οποία θα μπορούσε να μεταφερθεί κάποια ανακούφιση στις τιμές των υλικών.
Όποιος σκέφτεται να ανακαινίσει ή να χτίσει, του μένουν λίγες πρακτικές διαπιστώσεις. Οι παλιοί προϋπολογισμοί δεν στέκουν. Οι κρατικές επιδοτήσεις, ιδίως αυτές που αφορούν την ενεργειακή αναβάθμιση, πλέον καλύπτουν όλο και μικρότερο κομμάτι του πραγματικού κόστους.
Προσωπικά πιστεύω ότι κάποιες εργασίες δεύτερης προτεραιότητας (μερεμέτια που προσθέτουν αξία) ίσως αξίζει να γίνουν τώρα παρά αργότερα γιατί η αναβολή ενδέχεται να αποδειχθεί πολύ ακριβότερη επιλογή.
Το σπίτι ήταν πάντοτε ο πιο σταθερός χώρος μιας οικογένειας. Και νομίζω παραμένει έτσι. Αλλά η συντήρησή του (και πολύ περισσότερο η αναβάθμισή του) δεν είναι πλέον μια απλή καλοκαιρινή υπόθεση – οι παλιοί θα τα θυμούνται αυτά. Πλέον πρόκειται για απόφαση που θέλει πολύ περισσότερους λογαριασμούς απ’ όσους είχαμε συνηθίσει.
For the Prince
Άνοιξη 2026
