Η Θερινή ώρα – Το Πείραμα της Αριζόνα

Δύο φορές τον χρόνο, εκατομμύρια άνθρωποι χάνουν (ή “κερδίζουν”) μία ώρα ύπνου χωρίς να το έχουν ζητήσει. Τι κερδίζουμε από αυτό; Τίποτα που να δικαιολογεί τη συνέχισή του. Αντίθετα, όλα δείχνουν ότι η βλάβη είναι μετρήσιμη, ότι το όφελος είναι μηδενικό και ότι πρόκειται για ένα μέτρο που συνεχίζεται από γραφειοκρατική αδράνεια.

Το σώμα μας δεν ξέρει τι ώρα λέει το ρολόι

Ο ανθρώπινος οργανισμός έχει το δικό του εσωτερικό ρολόι, που ρυθμίζεται από το φυσικό φως του ήλιου. Αυτό το ρολόι ελέγχει τον ύπνο, την πέψη, τις ορμόνες, την καρδιά. Όταν αλλάζουμε τη νομική ώρα κατά μία ώρα, ο οργανισμός χρειάζεται πέντε έως επτά μέρες να προσαρμοστεί. Όπως το jet lag που νιώθει κανείς όταν κάνει πολύωρο διεθνές ταξίδι. Με τη διαφορά ότι εδώ το νοιώθουν και αυτοί που δεν ταξίδεψαν.

Η εβδομάδα μετά την αλλαγή δεν είναι μόνο δυσάρεστη, είναι επικίνδυνη

Ερευνητές μέτρησαν τι συμβαίνει στα νοσοκομεία αμέσως μετά την εαρινή αλλαγή. Οι Janszky και Ljung (New England Journal of Medicine, 2008) διαπίστωσαν αύξηση εμφραγμάτων κατά 5%. Άλλες μελέτες κατέγραψαν αντίστοιχη αύξηση σε εγκεφαλικά και τροχαία.

Μήπως φταίει η εποχή; Μήπως δεν φταίει η αλλαγή ώρας; Όχι. Φταίει η αλλαγή της ώρας. Η αύξηση εμφανίζεται μόνο τις πρώτες δύο έως τρεις μέρες και μετά υποχωρεί. Καμία εποχική αλλαγή δεν λειτουργεί έτσι. Επιπλέον, η φθινοπωρινή αλλαγή, όπου κερδίζουμε μία ώρα, δείχνει ελαφρά μείωση των ίδιων περιστατικών. Αν έφταιγε η εποχή, αυτό δεν θα συνέβαινε.

Το πείραμα της Αριζόνα

Η Αριζόνα επέλεξε να μην εφαρμόζει την αλλαγή ώρας. Κάθε άνοιξη, οι γειτονικές πολιτείες καταγράφουν την αναμενόμενη σύμφωνα με τις έρευνες κορύφωση των καρδιολογικών περιστατικών. Η Αριζόνα δεν καταγράφει τίποτα. Εποχή, κλίμα και πληθυσμός είναι συγκρίσιμα. Η μόνη μεταβλητή που διαφέρει είναι η αλλαγή ώρας.

Γιατί την υιοθετήσαμε και γιατί δεν έχει νόημα πλέον;

Ο αρχικός στόχος ήταν εξοικονόμηση ηλεκτρισμού. Σύγχρονες μελέτες δείχνουν ότι ό,τι κερδίζουμε σε φωτισμό χάνεται σε θέρμανση και ψύξη. Το ενεργειακό ισοζύγιο είναι μηδενικό ή και αρνητικό. Άλλωστε, το 2018 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτίμησε ότι το κόστος προσαρμογής συστημάτων, δρομολογίων και υπηρεσιών στη νέα ώρα δυο φορές το χρόνο ανέρχεται σε εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ. Δηλαδή πληρώνουμε με την υγεία μας για να μην κερδίζουμε απολύτως τίποτα. Αυτό ξεπερνάει την γραφειοκρατία. Κάποιο όνομα πρέπει να έχει αυτή η συνήθεια ας το αποφύγουμε.

Η απόφαση που δεν υλοποιήθηκε ποτέ

Το 2019 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε κατάργηση της αλλαγής ώρας (απόφαση P8_TA(2019)0318). Η υλοποίηση παγώνει επειδή τα κράτη-μέλη δεν συμφώνησαν ποια μόνιμη ώρα θα κρατήσουν. Κάθε Μάρτιο που περνά χωρίς απόφαση, το κόστος σε υγεία και χρήμα επαναλαμβάνεται.

Δεν πρόκειται για διαφορά απόψεων.
Τα δεδομένα είναι σαφή.
Η βλάβη μετρήσιμη.
Το όφελος μηδενικό.
Είναι ένα μέτρο που συνεχίζεται αποκλειστικά από γραφειοκρατική αδράνεια.

Αθήνα, 2026

Σχετικά άρθρα για τους nerds:

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6521728/
“Seasonal Clock Changes Are Underappreciated Health Risks” (2019 – National Library of Medicine)

https://www.nationalgeographic.com/health/article/daylight-savings-heart-health
“Here’s how daylight saving time can hurt your heart health” (2026 – National Geographic)

https://www.iatropedia.gr/ygeia/i-allagi-tis-oras-vlaptei-makroprothesma-tin-ygeia-deichnei-nea-meleti/210468/
“Η αλλαγή της ώρας βλάπτει σοβαρά την υγεία, δείχνει νέα μελέτη” (2025 – Αναδημοσίευση από το Proceedings of the National Academy of Sciences του 2025)