Η ξεχασμένη τέχνη της πολιτικής (και της οικογενειακής) ωριμότητας

Όταν η εξουσία μένει χωρίς προσχήματα

Υπάρχουν στιγμές που η πολιτική παύει να κρύβεται πίσω από μεγάλα λόγια και αποκαλύπτει τον πραγματικό της εαυτό. Όχι ως χώρος ευθύνης, αλλά ως πεδίο προσωπικών ανταγωνισμών. Δεν λείπουν οι φωνές. Λείπει η τάξη. Δεν λείπουν οι κινήσεις. Λείπει ο προσανατολισμός.

Όλοι μιλούν. Όλοι αντιδρούν. Όλοι διεκδικούν. Όμως ελάχιστοι δείχνουν πρόθυμοι να κρατήσουν όρθιο το «κοινό σπίτι», αν αυτό απαιτεί να συγκρατήσουν, έστω και λίγο, την προσωπική τους ατζέντα και τα σχέδιά τους για το μέλλον.
Έτσι μοιάζει η πολιτική ζωή στην Ελλάδα σήμερα. Οι ρόλοι θολώνουν. Οι ευθύνες μπερδεύονται. Οι προτεραιότητες χάνονται μέσα σε καριέρες, δημόσιες εικόνες, εσωκομματικές ισορροπίες και προσωπικά αποθέματα ισχύος. Το κοινό συμφέρον δεν εξαφανίζεται. Απλώς έρχεται δεύτερο. Και αυτό δεν είναι αμέλεια. Είναι επιλογή.

Η πολιτική σκηνή ως δυσλειτουργική οικογένεια

Σε μια υγιή οικογένεια οι μεγάλοι μπορεί να συγκρούονται, αλλά δεν επιτρέπουν στη σύγκρουση να διαλύσει την αίσθηση ασφάλειας των παιδιών. Δεν κάνουν το σπίτι εχθρικό περιβάλλον. Δεν μετατρέπουν την καθημερινότητα σε πεδίο νευρικής φθοράς.
Σε μια δυσλειτουργική οικογένεια συμβαίνει το αντίθετο. Ο καθένας λέει τα δικά του. Ο καθένας υπηρετεί τη δική του ατζέντα. Ο καθένας κοιτάζει τη δική του γωνιά, τη δική του επιβίωση, το δικό του ταμείο, πραγματικό ή συμβολικό. Και τα παιδιά μένουν εκεί, σιωπηλά, δύσπιστα, χωρίς να ξέρουν τι τους ξημερώνει.

Αυτή ακριβώς είναι η εικόνα που βλέπουν πολλοί νέοι όταν κοιτούν την πολιτική σκηνή. Όχι ένα ώριμο σύστημα ενηλίκων που διαχειρίζεται ευθύνες, αλλά ένα περιβάλλον ασυνεννοησίας, εγωκεντρισμού και μόνιμης έντασης.

Οι νέοι δεν βλέπουν απλώς σύγκρουση. Βλέπουν έλλειψη φροντίδας

Οι νέοι σήμερα δεν κρίνουν την πολιτική μόνο με θεσμικούς όρους. Τη βιώνουν ως κλίμα. Ως ψυχολογική ατμόσφαιρα. Και η ατμόσφαιρα αυτή είναι βαριά.

Όταν κυριαρχούν διαγραφές, εσωτερικές έριδες, σκάνδαλα, αλληλοϋπονομεύσεις και συνεχής θόρυβος προσωπικών σχεδίων, το μήνυμα που φτάνει δεν είναι απλώς ότι «υπάρχει πολιτική ένταση». Το μήνυμα είναι πιο σκληρό: όσοι κρατούν το τιμόνι δεν έχουν συμφωνήσει ούτε στα στοιχειώδη.

Δεν ζητούν παράδεισο. Ζητούν επάρκεια

Ζητούν να νιώσουν ότι υπάρχει ένας ελάχιστος κοινός άξονας λογικής, ευθύνης και μέτρου. Ότι κάποιοι μπορούν ακόμη να σταθούν στο ύψος του ρόλου τους χωρίς να θυσιάζουν τα πάντα στον βωμό της προσωπικής τους διαδρομής.

Όταν αυτό λείπει, η απογοήτευση γίνεται σχεδόν οικογενειακή. Σαν να ζεις σε σπίτι όπου οι μεγάλοι έχουν πάψει να φροντίζουν το σύνολο και έχουν αφεθεί σε μια ατέλειωτη διάσπαση.

Η σιωπή των νέων δεν είναι αδιαφορία. Είναι κρίση

Είναι βολικό να λέμε ότι οι νέοι απομακρύνονται από την πολιτική επειδή είναι αδιάφοροι ή απορροφημένοι μόνο στον εαυτό τους. Αυτή η εξήγηση βολεύει το σύστημα, επειδή απαλλάσσει τους υπεύθυνους από τον καθρέφτη.

Η πραγματικότητα είναι συχνά πιο δυσάρεστη. Οι νέοι απομακρύνονται επειδή βλέπουν καθαρά. Βλέπουν ανθρώπους που όφειλαν να υπηρετούν θεσμούς να συμπεριφέρονται σαν διαχειριστές προσωπικών μηχανισμών ισχύος. Βλέπουν δημόσιο λόγο νευρικό, εγωκεντρικό και φτωχό σε ουσία. Βλέπουν μια πολιτική σκηνή που συχνά παράγει περισσότερη ανασφάλεια απ’ όση λύνει.

Και τότε αντιδρούν όπως αντιδρά κάθε ώριμος ψυχισμός όταν εκτίθεται για πολύ σε ασυνέπεια: κλείνεται, αποσύρεται, αμφιβάλλει.

Η απομάκρυνσή τους δεν είναι πάντα φυγή

Συχνά είναι η πιο ευγενική μορφή καταγγελίας.

Αυτό που ζητούν οι νέοι είναι απλό και – αν τους δύναμε την δυνατότητα να μιλήσουν με απόλυτη ειλικρίνεια – ίσως να έλεγαν:

• Συγκεντρωθείτε.
• Συνεννοηθείτε.
• Βρείτε λύσεις.
• Μην δημιουργείτε προβλήματα από το μηδέν.
• Ηρεμήστε.
• Μην κοιτάτε μόνο τον εαυτό σας.
• Είμαστε και εμείς εδώ.

Αυτή είναι η ουσία της πολιτικής ωριμότητας

Οι νέοι δεν ζητούν αγιότητα. Δεν ζητούν να εξαφανιστεί η σύγκρουση. Ζητούν να σταματήσει η ανευθυνότητα που παρουσιάζεται ως πολιτική δεξιοτεχνία. Ζητούν να επιστρέψει η αίσθηση ότι ο δημόσιος βίος υπάρχει για να λύνει προβλήματα και όχι για να παράγει νέα.

Το πιο ανησυχητικό δεν είναι η απόσταση. Είναι η παγωνιά

Η πολιτική, όπως και η οικογένεια, δεν αποτυγχάνει μόνο όταν κάνει λάθη. Αποτυγχάνει κυρίως όταν παύει να γεννά εμπιστοσύνη.
Όταν οι ρόλοι γίνονται ασαφείς, όταν η μέριμνα αντικαθίσταται από φιλοδοξία και όταν η ευθύνη διαλύεται σε προσωπικές ατζέντες, τότε το κοινό σπίτι παύει να είναι χώρος ανάπτυξης. Γίνεται χώρος ψυχικής άμυνας.
Και αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο για τη σχέση των νέων με την πολιτική στην Ελλάδα. Δεν μεγαλώνει μόνο η απόσταση. Μεγαλώνει η παγωνιά.

Οι νέοι δεν φωνάζουν.

Τι πιο πολλές φορές σωπαίνουν. Αλλά η σιωπή μιας γενιάς είναι πιο επικίνδυνη από μια θορυβώδη διαμαρτυρία. Γιατί όταν οι νέοι πάψουν να πιστεύουν ότι το κοινό σπίτι μπορεί να μπει σε τάξη, παύουν σιγά σιγά να το αισθάνονται και ως σπίτι τους.
Ίσως λοιπόν το βαθύτερο αίτημα της εποχής να μην είναι περισσότερη ένταση, περισσότερη ρητορική ή περισσότερη κομματική επιδεξιότητα.

Ίσως να είναι κάτι απλούστερο και πολύ δυσκολότερο: περισσότερη ωριμότητα. Περισσότερη συνεννόηση. Περισσότερη αυτοσυγκράτηση. Λιγότερος θόρυβος του «εγώ». Και περισσότερη επίγνωση ότι μέσα στο δωμάτιο υπάρχουν και οι πολίτες. Σιωπηλοί ίσως, αλλά όχι αφελείς.

Απλά περιμένουν από τους μεγάλους να σταθούν επιτέλους στο ύψος του ρόλου που δήλωσαν ότι διεκδικούν.

Αθήνα, Μάρτιος 2026